ذبيح الله صفا

287

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

فى تفسير الكتاب العزيز » و « شرح مقامات حريرى » دارد . كتاب مختار الصحاح چند بار طبع شده است « 1 » . علاوه برين مختصر كه از صحاح ترتيب يافته مختصرات ديگرى هم ازين كتاب پديد آمده كه از آن جمله است مختصر ابن الصائغ دمشقى ( شمس الدين محمد بن حسن متوفى بسال 720 ) و مختصر على بن يونس عاملى دانشمند معروف ( م 877 ) درين عهد كتبى در لغت فارسى يا مخلوط از فارسى و عربى و تركى و امثال آن نيز تأليف شده است از آن جمله است صحاح العجم از شمس الدين محمد بن هندوشاه نخجوانى معروف به شمس منشى . وى اين كتاب را بنام خواجه غياث الدين محمد وزير پسر خواجه رشيد الدين فضل اللّه تأليف كرده است و از آن چند نسخه موجود است « 2 » . حاجى خليفه « 3 » اشتباها اين كتاب را به هندوشاه صاحب تجارب السلف پدر شمس منشى نسبت داده است . كتاب ديگرى بنام شرفنامهء منيرى از ابراهيم قوام فاروقى به عربى و فارسى و تركى در دست است « 4 » . مؤلف اين كتاب از مريدان شرف الدين احمد منيرى ( م 782 ) بوده و كتاب را باسم او ناميده است . صرف و نحو صرف و نحو عربى درين دوره از جملهء علومى بود كه بسيار مورد علاقه و توجه مؤلفان علوم ادبى قرار داشت و تأليفات مهم متعدد در آن صورت گرفت اما اساس كار در نزديك به تمام اين تأليفات همان روش عمومى در تأليف كتب درسى براى متعلمان يا كتابهاى مفصل و نگارش حواشى و تعليقات براى

--> ( 1 ) - فهرست كتابخانهء مركزى ، ج 2 ص 449 و فهرست مدرسهء سپهسالار ج 2 ص 378 . ( 2 ) - ذيل فهرست ريو ص 122 نمرهء 189 ، و مقدمهء تجارب السلف چاپ مرحوم اقبال ص ( ط - ى ) . ( 3 ) - كشف الظنون ستون 1074 . ( 4 ) - فهرست مدرسهء عالى سپهسالار ج 2 ص 189 .